Pisałem ostatnio o tym od czego zależy wysokość alimentów, a także o tym jak uzyskać alimenty od dziadków. Ten ostatni artykuł uświadomił mi, że konieczne jest wyjaśnienie jeszcze jednej kwestii. Zagadnienie to powinno być omówione jako pierwsze, ale… cóż nam szkodzi odwrócić trochę kolejność. Pytanie jest następujące – od kogo można domagać się alimentów?

Od kogo można domagać się alimentów

Jak w niemal każdym wypadku, także i w tym istnieje pewna zasada. Wyraża ją art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z tym przepisem obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z treści tego przepisu jasno wynika, że do alimentów zobowiązani są:

• rodzice względem dzieci,
• dzieci względem rodziców i dziadków,
• dziadkowie względem swoich dzieci, wnuków itd.,
• rodzeństwo względem siebie.

Oznacza to tym samym, że zobowiązanym do alimentów nie są rodzice chrzestni, jeżeli nie należą do jednej z ww. grup, wujkowie i ciotki, kuzynostwo, siostrzeńcy i bratankowie, ani tym bardziej dalsza rodzina.

Pewien wyjątek w tym zakresie przewidziany został dla małżonków, ale o tym napiszę kolejnym razem.

Kto jest zobowiązany jako pierwszy?

W myśl art. 129 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych – obciąża bliższych stopniem przed dalszymi.

Oznacza to, że w pierwszej kolejności do alimentów zobowiązani są potomkowie danej osoby (dzieci, wnuki, prawnuki itd.). Jako drudzy zobowiązani do alimentów są przodkowie danej osoby (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie itd.). Dopiero w ostatniej grupie znajduje się rodzeństwo.

Przykładowo: jeżeli dana osoba ma brata, ojca i dziadków, to w pierwszej kolejności zobowiązany będzie ojciec, później dziadkowie, a dopiero ostatecznie rodzeństwo

Należy przy tym pamiętać, że zgodnie z art. 129 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. O możliwościach finansowych możecie szerzej poczytać tutaj.

Kiedy powstaje obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności?

Należy pamiętać, że zasadą jest dochodzenie alimentów od pierwszej zobowiązanej do alimentów osoby. Po myśli bowiem art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Ustawa przewiduje zatem trzy przypadki, kiedy alimentów można się domagać od zobowiązanego w dalszej kolejności. Jest to:

• brak osoby zobowiązanej w bliższej kolejności (przykładowo, kiedy rodzice nie żyją, wówczas dziecko może domagać się alimentów od dziadków),
• osoba w bliższej kolejności nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi (przykładowo, kiedy rodzice ulegli jakiemuś wypadkowi i nie są w stanie nic zarobić, wówczas dziecko może domagać się alimentów od dziadków),
• uzyskanie na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania od osoby w bliższej kolejności jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (przykładowo, gdy rodzice uporczywie uchylają się od alimentów, wówczas dziecko może domagać się alimentów od dziadków).

Jest jeszcze jedna przesłanka, niewymieniona w tym przepisie, czyli niedostatek, o której możecie przeczytać tutaj.

Podsumowanie

Jak widać uzyskanie alimentów od osób zobowiązanych w dalszej kolejności nie jest proste. Próbowaliście? Udało Wam się? Podzielcie się proszę swoimi doświadczeniami w komentarzach!

PS. tutaj znajdziecie więcej artykułów wyjaśniających kiedy macie prawo w sprawie rodzinnej. Zastanawiając się nad wystąpieniem z powództwem o alimenty warto najpierw zobaczyć jak taka sprawa wygląda – artykuł na ten temat znajduje się tutaj.

W razie potrzeby uzyskania dodatkowych informacji bądź wyjaśnienia jakichś zagadnień związanych z materią alimentów, w szczególności z tym jak wygląda sprawa o alimenty, zachęcam do kontaktu poprzez poniższy formularz kontaktowy:

Artykuł Od kogo można domagać się alimentów pochodzi z serwisu MASZ PRAWO.

Ostatnio pojawił się artykuł o tym, od czego zależy wysokość alimentów. Tekst cieszy się dosyć dużą popularnością. Jako, że jesteście zainteresowani tą tematyką, to postanowiłem odpowiedzieć na pytanie czy i kiedy należą się alimenty od dziadków? W tym przypadku świadczenie jest trudniej uzyskać niż w przypadku alimentów od rodzica.

Kiedy można domagać się alimentów?

W przypadku świadczeń od rodziców zastosowanie znajduje art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.

Oznacza to, że rodzice mogą zwolnić się od łożenia na rzecz dziecka tylko w przypadku, kiedy jest ono w stanie utrzymać się samodzielnie, albo ma majątek, który przynosi mu wystarczające dochody. Łatwo się domyślić, że dziecko bardzo rzadko ma takie możliwości.

Jak jest w przypadku dziadków?

Alimenty od dziadków na rzecz wnuków są wyjątkiem od powyższej reguły. W myśl bowiem z art. 133 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego poza wypadkiem opisanym powyżej (czyli alimentów od rodziców na rzecz dzieci) uprawniony do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku. Nie chodzi zatem o to, czy dziecko może utrzymać się samodzielnie, tylko jaki jest jego poziom życia. Czy środkami finansowymi, którymi dysponuje jego rodzina jest ona w stanie zaspokoić jego wszystkie elementarne potrzeby. Chodzi przy tym o potrzeby podstawowe. Jak przyjmują sądy stan niedostatku, o którym mowa w cytowanym przepisie, ma miejsce wówczas, gdy dana osoba ma trudności z utrzymaniem się na minimalnym poziomie.

Trzeba jednak pamiętać, że niedostatek występuje nie tylko wtedy, gdy uprawniony do alimentacji (wierzyciel alimentacyjny) nie ma żadnych środków utrzymania, lecz także wówczas, gdy osoba uprawniona nie może w pełni zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb. Tak rozstrzygnął ostatnio Sądu Okręgowego w Słupsku (w wyroku z 7 lutego 2014 r, sygn. akt: IV Ca 34/14). Cały wyrok możecie zobaczyć tutaj. Pogląd ten został po raz pierwszy wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z 20 lutego 1974 roku (sygn. akty: III CRN 388/73). Później był on wielokrotnie powielany, np. w wyroku Sądu Najwyższego z 20 stycznia 2000 roku (sygn. akt:  I CKN 1187/99).

Warto pamiętać, że w przypadku zobowiązanych w dalszej kolejności istnieją (jak dziadków) istnieją dodatkowe przesłanki, które muszą zaistnieć żeby móc domagać się alimentów. Opisuję to w tym artykule.

Wysokość alimentów od dziadków

Podobnie jak w przypadku alimentów od rodziców, wysokość świadczenia zależy z jednej strony od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionych dzieci, natomiast z drugiej od możliwości zarobkowych i majątkowych dziadków. Szerzej o tych dwóch przesłankach możecie przeczytać w artykule na temat tego od czego zależy wysokość alimentów.

Podsumowanie

Mieliście kiedyś do czynienia z takim postępowaniem? Jak Sąd w Waszym przypadku badał przesłankę niedostatku – trzymał się niej kurczowo, czy może był bardziej liberalny niż Sąd Najwyższy?

Więcej artykułów na temat prawa rodzinnego znajdziecie tutaj: MASZ PRAWO w sprawie rodzinnej. Zastanawiając się nad wystąpieniem z powództwem o alimenty warto najpierw zobaczyć jak taka sprawa wygląda – artykuł na ten temat znajduje się tutaj.

W razie potrzeby uzyskania dodatkowych informacji bądź wyjaśnienia jakichś zagadnień związanych z materią alimentów, w szczególności z tym jak wygląda sprawa o alimenty przeciwko dziadkom, zachęcam do kontaktu poprzez poniższy formularz kontaktowy:

Artykuł Alimenty od dziadków pochodzi z serwisu MASZ PRAWO.

Pytanie to staje przed każdym, kto zamierza wystąpić z powództwem o alimenty. Oczywiście domagając się zasądzenia alimentów można podać każdą kwotę, bez szerszego uzasadnienia. Jednak przed Sądem znaczenie ma wszystko – także i to w jaki sposób przedstawiamy nasze stanowisko. Czy jest ono racjonalne, czy ma poparcie w zgłaszanych przez nas dowodach. Wszystko to wpływa na treść późniejszego wyroku. Przed wskazaniem kwoty alimentów radziłbym zatem przez chwilę się zastanowić, tak aby wskazana przez nas suma znajdowała odzwierciedlenie w rzeczywistości. Wcale nie jest dobrze przesadzić. W artykule zostaną przedstawione okoliczności, od których zależy wysokość alimentów, tzn. to co sąd bierze pod uwagę zasądzając konkretną sumę alimentów.

Jaka jest generalna zasada?

O zakresie obowiązku alimentacyjnego – zgodnie z dyrektywami określonymi w art. 135 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – decydują z jednej strony usprawiedliwione i konieczne potrzeby uprawnionego do alimentów, a z drugiej sytuacja zarobkowa i majątkowa osób zobowiązanych do alimentacji.

Usprawiedliwione potrzeby uprawnionego

Pojęcia usprawiedliwionych potrzeb dziecka nie można jednoznacznie zdefiniować. Jest tak dlatego, że rodzaj i zakres tych potrzeb uzależniony jest od wieku i stopnia rozwoju osoby uprawnionej do alimentacji, zawsze  jednak uprawnione do alimentacji dzieci winny mieć zapewnione podstawowe warunki egzystencji w postaci wyżywienia zapewniającego ich prawidłowy rozwój fizyczny,  stosowną do wieku odzież oraz środki na ochronę zdrowia i kształcenie (uzasadnienie tezy  IV uchwały pełnego składu Izby Cywilnej i Administracyjnej Sądu Najwyższego z 16 grudnia 1987 r., III CZP 91/86, OSNCAP 1988, nr 4, poz. 42). Pomimo tych trudności interpretacyjnych to właśnie usprawiedliwione potrzeby uprawnionego do alimentów są jednym z dwóch głównych czynników, od których zależy wysokość alimentów. Przyjrzyjmy się mu bliżej.

Pomocny przy interpretacji pojęcia usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego jest art. 96 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Stosownie do treści tego przepisu rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotować je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień. Oznacza to, że rodzice powinni niezależnie od swoich możliwości majątkowych i zarobkowych zapewnić dzieciom środki konieczne do zaspokojenia ich usprawiedliwionych potrzeb fizycznych, duchowych czy kulturalnych.

Reasumując, do usprawiedliwionych kosztów utrzymania dziecka zaliczają się przede wszystkim koszty:

• mieszkania (czyli część opłat za czynsz, media, czasami nawet część raty kredytu),
• wyżywienia (oczywiście w racjonalnych granicach, szczególnie jeżeli dziecko korzysta też ze stołówki szkolnej),
• leczenia (przy czym jeżeli koszty z tego tytułu są wysokie, należy udokumentować zły stan zdrowia dziecka i konieczność zażywania leków),
• edukacji (w tym przybory szkolne, korepetycje, zajęcia dodatkowe – wszystko jednak w racjonalnych granicach),
• rozwoju osobistego (czyli koszty pasji dziecka – przykładowo zajęć sportowych, teatralnych, tanecznych),
• rozrywki (czyli przykładowo koszty wyjść do teatru, kina, kieszonkowe).

Zarobkowe i majątkowe możliwości zobowiązanego

Wysokość alimentów limitowana jest przy tym możliwościami finansowymi zobowiązanego do alimentów. Oznacza to, że choćby nie wiadomo jak wysokie były koszty utrzymania dziecka, to i tak alimenty nie mogą przekroczyć możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego. Jak przyjął Sąd Najwyższy: „zawsze górną granicą świadczeń alimentacyjnych są zarobkowe i majątkowe możliwości zobowiązanego, chociażby nawet w tych ramach nie znajdowały pokrycia wszystkie usprawiedliwione potrzeby uprawnionego do alimentacji” (wyrok SN z dnia 20 stycznia 1972 roku, III CRN 470/71). Pogląd ten jest w zasadzie powszechnie akceptowany w Sądach Rodzinnych.

Możliwości zarobkowe to pojęcie nieprecyzyjne, nieostre. Należy rozumieć nie tylko dochód faktycznie przez pozwanego uzyskiwany lecz możliwy przez niego  do osiągnięcia. W szczególności należy brać pod uwagę nie tylko dochody rzeczywiście uzyskiwane przez zobowiązanego, lecz takie jakie mógłby on uzyskiwać gdyby wykorzystał w pełni swe możliwości.

Przykład: jeżeli lekarz z tytułem profesora pracuje jako ochroniarz zarabiając najniższą krajową pensję, to Sąd weźmie pod uwagę zarobki, które mógłby uzyskać wykonując swój wyuczony zawód, a nie jego rzeczywiste dochody

Jak obliczyć wysokość alimentów?

Zasadniczo rodzice są obowiązani do ponoszenia kosztów utrzymania dziecka po połowie. Dlatego, kiedy już obliczymy wysokość usprawiedliwionych kosztów, które przeznaczamy na utrzymanie dziecka dzielimy ją na połowę. Później sprawdzamy, czy zobowiązany ma możliwości, żeby taką sumę zapłacić. Po ewentualnej korekcie domagamy się takiej właśnie sumy.

Warto jednak pamiętać, że obowiązek alimentacyjny spełniany jest również poprzez osobiste starania o wychowanie dziecka. Dlatego często suma wydatków na dziecko, którą ustalimy nie musi być dzielona na dwie równe połowy. Rodzic, pod którego opieką znajduje się dziecko dużą część swojego obowiązku alimentacyjnego realizuje również przez osobisty wkład w opiekę nad dzieckiem.

Więcej podobnych artykułów na temat tego, kiedy macie prawo w sprawie rodzinnej znajdziecie tutaj. Tutaj znajdziecie natomiast informację na temat tego, kiedy należą się alimenty od dziadków. Zastanawiając się nad wystąpieniem z powództwem o alimenty warto najpierw zobaczyć jak taka sprawa wygląda – artykuł na ten temat znajduje się tutaj.

Zakończenie

W razie potrzeby uzyskania dodatkowych informacji bądź wyjaśnienia jakichś zagadnień związanych z materią alimentów, w szczególności z tym jak wygląda sprawa o alimenty i co ma wpływ na wysokość alimentów, zachęcam do kontaktu poprzez poniższy formularz kontaktowy:

Artykuł Od czego zależy wysokość alimentów? pochodzi z serwisu MASZ PRAWO.